Lichaamstaal mens en hond

Mensen communiceren voornamelijk verbaal en zijn minder attent op de non verbale communicatie. Helaas, want tijdens een gesprek met iemand krijgt men vele signalen door die het gesprek een geheel andere betekenis kunnen geven. Wanneer men leert letten op de non verbale communicatie kan men veel over mensen en honden leren. Honden zijn non verbaal ingesteld en kunnen heel goed onze lichaamstaal feilloos leren lezen en hier al even feilloos op in spelen. Onderling communiceren zij ook voornamelijk non verbaal. Met hun hele lichaam geven honden signalen af. Deze signalen hebben altijd een betekenis en gaan vooraf aan het uitvoerende gedrag.

Iedere prikkel die de hond via zijn zintuigen ontvangt zullen veranderingen in de houding en de beweging van de hond teweeg brengen. Die veranderingen zijn aan het hele lichaam van de hond waar te nemen. De stand van de oren, het hoofd, benen, staart, romp, de ogen en ook de spiercontractie in het gezicht verandert. En let u eens op de neus van uw hond, deze beweegt zich continu heen en weer. De invloed die de signalen op het gedrag van de hond hebben zijn afhankelijk van de opvoeding en het karakter van de hond. Het leren herkennen van deze signalen dus zijn lichaamstaal zal het mogelijk maken om een hond op te voeden of te heropvoeden en kunnen gedragsproblemen worden voorkomen en verholpen.

Niet alleen door prikkels die van buiten af komen ontstaan er gedragsveranderingen maar ook door interne prikkels.

Externe prikkels kunnen van alles zijn, fietsers, brommers, auto’s, mensen, honden, allerlei geluiden, vogels, katten en onbekende voorwerpen die de hond op straat tegen komt. Maar ook u geeft de gehele dag prikkels aan uw hond af. Externe prikkels komen bij de hond binnen via de zintuigen ogen, oren, reuk en de tast zin. Doordat de zintuigen van de hond vele malen sterker ontwikkeld zijn dan de zintuigen van de mens zullen zij ook vele prikkels meer ontvangen dan wij mensen.
Wanneer u de lichaamstaal van uw hond kunt lezen ziet u aan de veranderingen in uw hond dat hij een prikkel ontvangen heeft die een positieve of negatieve gedragsverandering teweeg gaat brengen. Deze veranderingen zijn vaak minieme signalen die hij afgeeft en daarmee de eerste intentie tot de aanzet tot gedragsverandering.

Interne prikkels zijn ziekten en gebreken. Dat kan zijn aan het bewegingsstelsel, hormonale veranderingen, kiespijn, oorpijn, buikpijn, misselijkheid en ziekten die gerelateerd zijn aan orgaan functies. Een afwijkende schildklier bijvoorbeeld kan zeer veel gevolgen hebben op het gedrag van de hond.
Honden die pijn hebben zullen net als mensen een andere lichaamshouding aan nemen om de pijnlijke plaats te ontzien. Pijn is van invloed op de gemoedstoestand en kan zeker een oorzaak zijn van gedragsveranderingen. Een hond met oorontsteking kan ineens gaan grommen of bijten als men hem wilt aaien. Maar ook wanneer u uw hond vraagt te zitten wat hij weigert kan een oorzaak zijn van pijn in de rug, heupen of benen. Niet meer willen eten kan te maken hebben met bijvoorbeeld kiespijn, oorpijn, buikpijn, misselijk en zelfs hoofdpijn. Wanneer uw hond zich anders gedraagt of ineens anders reageert dan normaal is een grondig medisch onderzoek zeker aan te raden.

Honden leren snel van hun mens en niet alleen non verbaal maar ook verbaal. Zij leren woorden zonder dat u er erg in heeft. U voert een handeling uit en direct daarbij gebruikt u woorden. Mensen zijn nu eenmaal verbaal ingesteld. Voor de honden is het een vrij simpel leerproces u handelt en koppelt hier een woord aan.

Vele hebben het altijd over “een hond moet luisteren” helaas is dit een hele foute uitdrukking. Een hond kan namelijk pas een gevraagde opdracht uitvoeren wanneer men hem geleerd heeft wat de betekenissen van de uitgesproken woorden zijn. Stel u bent op vakantie in Griekenland de ober zet u bestelling voor u neer en zegt daarbij “oriste” na een aantal dagen begrijpt u de betekenis “alstublieft”. U begrijpt dat het roepen van betekenisloze woorden naar honden geen enkel respons zal geven. Toch verwacht u van de hond dat hij u vraag opvolgt. Doet hij dit niet dan wordt u kwaad en geïrriteerd, is het niet voor de hand liggend dat u hem eerst de betekenis van een woord aanleert voor u hem vraagt het gevraagde uit te voeren?

De onderstaande woorden en korte zinnen hebben voor mijn honden betekenis gekregen zonder dat ik ze daar speciaal voor hoefde te trainen. Mijn lichaamshouding, gezichtsuitdrukking en de handelingen die ik uitvoer ondersteun ik met woorden, de verschillende tonnaties in mijn stem met de daarbij behorende emoties heeft er voor gezorgd dat zij in de loop van de tijd de betekenis van vele verschillende woorden hebben geleerd. Door de band die ik met hun heb letten zij te allen tijde goed op mij en voeren ze de opdracht al uit nog voor ik iets gezegd heb. Dit omdat mijn lichaamshouding aangeeft wat ik ga doen. Maar ben ik uit het zicht dan kan ik ze dus verbaal iets vragen, ze hebben namelijk de betekenis van het woord geleerd.

Enkele voorbeelden van de woordenschat van mijn honden:

Kom we gaan - als we ergens op visite zijn.

Plaats – ze gaan naar hun plaats.

Op het pad blijven - in het bos mogen ze nooit van de paden afwijken.

Op de stoep blijven – in de stad zijn er stoepen en geen paden.

Laat maar liggen - de hap op straat is niet eetbaar.

Aan de kant - De Herder die getraind is als signaalhond gaat bij het horen van het geluid van een fiets of auto al duidelijk zichtbaar voor mij aan de kant staan en waarschuwt me door direct oogcontact te maken en vervolgens in de richting van auto of fiets te kijken. Ook als de fiets van achteren komt. De overige 6 gaan bij het horen van deze woorden aan de kant wanneer zij niet op de Herder letten maar vaak wanneer zij de gedragsverandering van de Herder waar nemen gaan ook zij aan de kant. Uiteraard geld dit niet voor Era het blinde hondenmeisje.

Ga eens opzij - als ik er langs moet en niet om ze heen kan.

Blijf liggen - als ik over ze heen wil stappen.

Zitten - nooit bewust aan hoeven leren op het moment dat zij gingen zitten plakte ik er het woord zitten aan en een beloning.

Liggen- het zelfde verhaal als zitten.

Geef maar - alles wat de honden oppakken geven ze aan bij het horen van deze woorden. Simpel door middel van ruilhandel geleerd.

Auto’s, hier - Als er een auto aankwam waren dit de woorden die ik gebruikte om hun bij me te roepen. Als er nu een auto aan komt, komen ze bij het horen van een motor vanzelf.

Even wachten - voor mijn honden houdt dit in dat we op de Labrador van 17 jaar moesten wachten tot hij weer bij was tijdens de wandeling. Nu kunnen deze woorden altijd gebruikt worden in iedere situatie.

Blijf - blijven staan daar waar hij zich op dat moment bevindt.

Door lopen - ze lopen door en stoppen waar ze mee bezig zijn.

Nee - de handeling die ze willen uitvoeren stopt.

Terug - terug naar waar ze vandaan komen.

Bij me blijven - niet naast me maar wel binnen een meter of twee.

Naast - naast me lopen of staan afhankelijk van wat ik aan het doen ben.

Kus - is een lik in mijn gezicht.

Let op - er is een dreiging, de honden komen dan naast me staan met een oplettende houding.

Wat wil je - ze lopen dan naar de bak waar het lekkers in zit. Deze bak kan ik overal verstoppen en op de meest vreemde plaatsen opbergen maar ze lopen altijd naar de bak. Maar ook als de waterbak leeg is of ze willen de tuin in. Ze lopen dus te allen tijde naar dat wat ze willen hebben of doen.

Los - dat wat ze in hun mond hebben laten ze direct vallen.

Plat - ze gaan dan helemaal plat liggen zodat ze geborsteld kunnen worden.

Schatjes - als ik van allemaal de aandacht te gelijk wil.

Voet erdoor - ze tillen been voor been op zodat ik het tuigje aan kan doen.

Sta stil - ze staan stil.

Zoeken - opdracht tijdens de verstop spelletjes.

Sleutels - ze zoeken mijn sleutels, omdat ik ze altijd kwijt ben.

Ga je mee naar hier naast - ons huis bestaat uit twee delen een woongedeelte en een gastengedeelte en dit betekend dat we naar het andere deel gaan.

Zwemmen – ze mogen het water in.

Voorzichtig - gebruik ik tijdens wandelingen als we ergens overheen moeten wat smal is of naast een helling. Je ziet ze dan ook voet voor voet gaan lopen en lette beter op.

Zachtjes - wanneer aan het spelen zij om het spel iets de te dimmen zodat het niet kan escaleren.

Duw de deur open - de honden duwen de deur open.

Handdoek - handdoek aangeven op ze af te drogen, maar ook de naam van vele andere voorwerpen kennen ze.

Ga je mee naar bed - de honden verplaatsen zich van de bank of mand naar het bed. Ja, ik hoor u denk, inderdaad mijn honden slapen op bed.

Ga maar naar binnen - honden gaan naar binnen.

Ga je mee naar buiten - honden gaan naar buiten.

Waar is Onyx, Eva of welke hond dan ook - alle honden kennen elkaars naam en kijken in de richting van de hond waarvan ik de naam noem.

Plassen - als ze snel moeten plassen bij een benzine pomp tijdens een lange auto rit. Ze gaan dan snel de auto uit plassen en springen direct weer terug in de auto.

Ga maar gedag zeggen - wanneer er onbekende mensen het terrein oplopen vliegen de honden blaffend om deze mensen heen, wanneer ik ze vraag gedag te zeggen veranderd de houding en gaan ze de persoon besnuffelen, lopen even langs hem en komen terug. Twee van de honden zijn zo mishandeld dat ze nooit iemand zullen begroeten maar bij vreemde direct en terecht de aanval in zullen zetten als ik ze niet vraagt om bij me te blijven. Maar ik vindt het fantastisch dat ze mensen volledig kunnen negeren als ik het ze vraagt.

Laat ze met rust - niet naar de aankomende mensen of honden toe gaan.

Niet kijken - geen oogcontact zoeken met de andere hond.

Waar is de bal, stok, flos om het even wat - ze zoeken het gevraagd voorwerp.

Mond open - de meeste honden mankeren iets en krijgen dagelijks hun homeopathische medicijnen.

Waar is je jas - hiermee bedoel ik het tuigje wat ze aan krijgen als we uit gaan.

Gaat er maar omheen - plassen, water, boomstammen, auto’ s, mensen ik kan ze met deze woorden overal omheen sturen. Ook om honden mits de honden niet naar hun toe gaan. Dan is het erg moeilijk voor mijn honden om de tegemoet komende hond die tenslotte hun roedel binnen dringt te negeren.

Gaat er maar onderdoor - spreekt voor zich.

Gaat er maar overheen - spreekt ook voor zich.

Zoek het pad - wanneer we dwars door de bossen lopen en ik ben mijn oriëntatie kwijt gaat één van de herders het pad zoeken de rest volgt hem.

Hier - direct terug komen er is gevaar. Ik gebruik dit woord verder nooit alleen als ze daadwerkelijk met een noodgang terug moeten komen.

Goedzo - werkt als een clicker ze hebben iets goed gedaan.

We gaan naar rechts - de honden gaan naar rechts.

We gaan naar links - de honden gaan naar links.

We gaan met de auto - stormen met zijn alle naar de auto toe.

Eten - spreekt voor zich.

Lekkers - spreekt voor zich.

Ik ben zo terug - ze gaan liggen en weten dat ze niet mee kunnen.

Rechtsom en Linksom - zijn speciaal voor het blinde hondenmeisje. Als er iets op haar weg ligt zijn deze woorden voldoende om haar om het voorwerp links of rechts heen te laten lopen.

Dit zijn er enkele. Vaak dan zeg ik iets zonder bij na te denken en zie ik aan hun gedrag dat ze het vervolg weten en ze daad bij woord voegen. Verder kennen ze de namen van personen en honden die regelmatig over de vloer komen.

Noteer eens hoeveel woorden u dagelijks gebruikt en kijk eens hoe uw hond hierop reageert. U zult versteld staan van zijn woordenschat. Dit geeft aan hoe goed uw hond op u let.

Honden leren niet enkel tijdens een uurtje hondenschool alle sociale vaardigheden die noodzakelijk zijn in de maatschappij maar gedurende de dag wanneer zij continu prikkels uit de omgeving ontvangen, leren honden het meest. U kunt dus wanneer u thuis bezig bent en tijdens de wandelingen spelenderwijs allerlei oefeningen doen die van hem een stabiele en zelfverzekerde hond zullen maken.

Dat honden op verschillende prikkels verschillend reageren en onze verbale en non verbale taal kunnen leren, geeft duidelijk aan dat honden net als mensen verschillende emoties kennen. Zij kunnen angst voor het onbekende voelen en tonen een agressie die door een woede kan ontstaan. Ze kunnen verbaasd en verrassend zijn over iets dat zij zien maar nog niet herkennen. Ook de liefde die zij voor hun mens en andere dieren tonen is duidelijk van hen af te lezen net zo als dat zij een bedroefde uitdrukking hebben wanneer zij alleen moeten blijven. En denk eens aan de blijdschap die zij tonen als we weer thuis komt. En wanneer een hond pijn heeft toont ook hij ook net als wij weer ander emoties. Dit zijn er nog maar een paar maar bij iedere gebeurtenis hebben honden net als mensen die zelfde emoties. Dit verklaard tevens waarom mens en hond al vele eeuwen gezamenlijk leven en met elkaar een band op kunnen bouwen die een levenslange verbintenis is.

De hond heeft een verbondenheid met de mens zoals geen één enkel ander dier heeft. Tijdens hun hele bestaan hebben zij ons op alle manieren die mogelijk zijn gediend en nog dienen zij ons. Zij werken bij de politie, maken het gehandicapten mogelijk om zonder menselijke hulp te leven, worden gebruikt bij jacht, doen dienst als bewaker, verdediger en zij kunnen worden ingezet als reddingshond. Tegenwoordig worden ze getraind om mensen die epilepsie hebben voor een aanval te waarschuwen en of hulp te roepen als een aanval plaats vindt. Ook levensbedreigende ziekten kunnen zij na de juiste training bij mensen aangeven. Vele projecten zijn er gaande met honden die kinderen in een ziekenhuis en bejaarden in tehuizen een fantastische tijd geven. En vele honden hebben in oorlogen mee gewerkt. Als gezelschapshond verlagen zij onze bloeddruk en verbeteren ze de sociale contacten maar boven al geven zij ons een vriendschap en liefde die ons leven meer dan plezierig maken. Dit alles geeft ons genoeg redenen om zijn taal te leren en hem te behandelen zoals de mens zelf behandeld wil worden.